W Polsce funkcjonują obok siebie równolegle dwa zawody prawnicze, których przedstawiciele zajmują się szeroko rozumianym świadczeniem pomocy prawnej. Zawód adwokata ma z pewnością dłuższe tradycje historyczne, jednak kompetencje reprezentantów obu zawodów pokrywają się praktycznie całkowicie. W społeczeństwie można spotkać się z dość powszechnym przeświadczeniem, że do radcy prawnego udajemy się po poradę prawną, a do adwokata gdy potrzebujemy reprezentacji w sądzie. Nic bardziej mylnego.
Zgodnie z regulacjami ustawy o radcach prawnych – wykonywanie zawodu radcy prawnego polega na świadczeniu pomocy prawnej, która polega w szczególności na udzielaniu porad i konsultacji prawnych, sporządzaniu opinii prawnych, opracowywaniu projektów aktów prawnych oraz występowaniu przed urzędami i sądami w charakterze pełnomocnika lub obrońcy, włączając w to występowanie przed Sądem Najwyższym, Trybunałem Konstytucyjnym, Naczelnym Sądem Administracyjnym, Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej i Europejskim Trybunałem Praw Człowieka. W polskim prawie obecnie nie ma również żadnych ograniczeń podmiotowych odnośnie możliwości korzystania z pomocy prawnej radców prawnych, a zatem radca prawny może świadczyć pomoc prawną na rzecz każdej osoby i każdego podmiotu prawa zupełnie jak adwokat.
Od 2007 roku zakres spraw, w których radcowie mogli reprezentować swoich klientów również został rozszerzony. Obecnie radcowie prawni mogą występować również w sprawach karnych i karnoskarbowych.
Oba zawody są zawodami zaufania publicznego, których wykonywanie jest szczegółowo regulowane przepisami ustawowymi. Zarówno radca prawny, jak i adwokat zobowiązani są do zachowania tajemnicy zawodowej i stałego podnoszenia swoich kompetencji. Przedstawiciele obu zawodów ponoszą odpowiedzialność dyscyplinarną przed swoim samorządem.
Czy istnieje zatem w ogóle jakaś różnica między zawodem radcy prawnego i adwokata poza kolorem żabotu togi, którą prawnicy zakładają na rozprawy sądowe? Jedyną różnicą jest możliwość wykonywania przez radcę prawnego pomocy prawnej również w ramach stosunku pracy. Adwokat natomiast nie może być osobą zatrudnioną w oparciu o umowę o pracę. Pozostawanie w stosunku pracy uniemożliwia jednak radcy prawnemu występowanie w charakterze obrońcy w sprawach o przestępstwa lub przestępstwa skarbowe – z wyjątkiem stosunku pracy pracowników naukowych i naukowo-dydaktycznych. Radca prawny zatrudniony na uczelni wyższej w charakterze pracownika naukowego może reprezentować klientów w sprawach karnych.
Kto zatem lepszy – adwokat czy radca prawny? Zarówno radca prawny jak i adwokat mają odpowiednie kompetencje do zajmowania się sprawami klientów w każdej sprawie zarówno udzielając porad prawnych, jak i występując przed sądami, urzędami, czy też organami ścigania.
Na koniec pytanie, które pada bardzo często ze strony naszych klientów – jak zwracać się do radcy prawnego, czy radca prawny to też mecenas? Odpowiedzieć na to pytanie należy oczywiście twierdząco – do radcy prawnego podobnie jak do adwokata można zwracać się per Panie Mecenasie / Pani Mecenas.